جستجو
     
 
 
 
   
رمز جاودانگی دین اسلام تا کنون
 
 
نسخه چاپی ارسال برای دیگران نظرات شما  
     
       
   
 

چگونه دین پانزده قرن پیش، پاسخ گوى جهان امروز است؟
اسلام همواره به عنوان دینى زنده و سازگار با نیازهاى اعصار و قرون مختلف، شناخته شده است. جرج برنارد شاو، در مقدمه كتاب Mohammad The Apostle of Allahمى نویسد: «من همیشه نسبت به دین محمد (ص)، به واسطه خاصیت زنده بودن شگفت آورش، نهایت احترام را داشته ام. به نظر من، اسلام، تنها مذهبى است كه استعداد توافق و تسلط بر حالات گوناگون و صور متغیر زندگى و مواجهه با قرون مختلف را دارد. من چنین پیش بینى مى كنم و از هم اكنون هم آثار آن پدیدار شده است كه ایمان محمد صلى الله علیه وآله، مورد قبول اروپاى فردا خواهد بود. این كه چرا دین اسلام، زنده، پویا و ماندگار است، علل مختلفى دارد كه بعضى از آنها عبارتند از:

1. عنصر امامت
خداوند متعال درباره ختم دین خود مى فرماید: «امروز كافران از این كه به دین شما اختلالى رسانند، طمع بریدند؛ پس شما از آنان بیمناك نباشید و از من بترسید. امروز دین شما را كامل و نعمتم را بر شما تمام كردم و بهترین دین را كه اسلام است، برایتان برگزیدم»( مائده، آیه 3). بر این اساس، عنصرى در دین تعبیه شده كه حافظ دین است و از آن جا كه مراد «الیوم»، روز غدیر است، آن عنصر، «امامت» است. در تفاسیر شیعى، این مسئله مسلّم است و در منابع اهل سنت نیز به آن اشاره شده است. ازجمله در این زمینه می توان به كتب زیر از منابع اهل سنت مراجعه نمود: جلال الدین سیوطى، الدر المنثور، ج 2، ص 289 و ص 259، شیخ محمد عبده، المنار، ج 6، ص 463، ابى عساكر شافعى، تاریخ دمشق، ج 42، ص 233، ابن كثیر، البدایة و النهایة، ج 7، ص 342. امامان معصوم علیهم السلام، براى محفوظ ماندن اسلام در طول تاریخ حضور خود، سه كار انجام دادند:

1. در كنار تأیید آیات قرآن، سنت نبوى را عیناً نقل كردند و نگذاشتند كه حوادث پس از رحلت و ممنوعیت نگارش حدیث، سنت نبوى را نابود سازد و با این كار، منابع دین را حفظ كردند.
2. روش هاى فهم قرآن، سنت و استنباط احكام اسلام را آموزش دادند تا عالمان بتوانند رأى اسلام را در هر زمینه، از منابع آن، استخراج و استنباط كنند. این روش - كه اجتهاد مصطلح شیعى بر پایه آن بنا شده است - راهى است كه مى تواند رأى اسلام را در همه زمان ها، درباره هر موضوعى از منابع دین به دست آورد.
3. كسانى را كه داراى شایستگى لازم براى به كارگیرى این روش هستند، به مردم معرفى كردند.

2. عنصر اجتهاد
فرآیند «اجتهاد» به عنوان عاملى پایا و پویا در ادوار مختلف تاریخ و در مواجهه با مسائل هر عصر، راه استنباط و اكتشاف عالمانه معارف دینى را گشوده و حضور مستمر و پاسخ گوى دین را میسّر ساخته است.

3. قوانین ثابت و متغیر
انسان داراى نیازهاى ثابت و متغیر است و دین اسلام، براى نیازهاى ثابت، قوانین ثابت و براى نیازهاى دگرگون شونده، قوانین متغیر وضع كرده است. دكتر واگلرى - استاد تاریخ تمدن اسلامى در دانشگاه ناپولى ایتالیا - ضمن بیان امتیازات اسلام، درباره عنصر انطباق پذیرى قوانین آن با شرایط هر عصر مى نویسد: «.. . تعجب ما از دینى افزوده مى شود كه مبادى اساسى اخلاق را بر پایه انتظام و وجوب پایه ریزى مى كند و واجبات انسان را نسبت به خویشتن و دیگران، در قالب قوانین دقیقى مى ریزد كه تحوّل و تطور را پذیرنده است و با عالى ترین ترقّیات فكرى متناسب مى باشد.

4. پیوند با عقل
یكى از مهم ترین علل جاودانگى اسلام، پیوند مستحكم آن با عقل است. دین و خرد در اسلام، داراى رابطه و جدایى ناپذیرى است؛ «كل ما حكم به العقل حكم به الشرع و كل ما حكم به الشرع حكم به العقل» ترجمه: هر آن چه عقل حكم مى كند شرع نیز حكم مى كند و آن چه شرع حكم مى كند، عقل نیز همان گونه حكم مى كند.

5. جامع بودن
همه سونگرى و در نظر گرفتن تمامى ابعاد و جوانب حیات بشرى و فرو ننهادن هیچ یك از حوزه هایى كه انسان در آنها نیازمند هدایت هاى الهى و دینى است، سهم به سزایى در جاودانگى اسلام دارد. ادوارد گیبون مى نویسد: «قرآن.. . قانون اساسى، شامل رویه قضایى و نظامات مدنى و جزایى و حاوى قوانینى است كه تمام عملیات و امور مالى بشر را اداره مى كند.. . دستورى است شامل مجموعه قوانین دینى و اجتماعى، مدنى، تجارى، نظامى، قضایى، جنایى و جزایى. همین مجموعه قوانین، از تكالیف زندگى روزانه تا تشریفات دینى، از تزكیه نفس تا حفظ بدن و بهداشت و از حقوق عمومى تا حقوق فردى و از منافع فردى تا منافع عمومى و از اخلاقیات تا جنایات و از عذاب و مكافات این جهان تا عذاب و مكافات جهان آینده، همه را در بر دارد».

6. هماهنگى با فطرت و طبیعت
انسان ها در عین دارا بودن تفاوت ها و دگرگونى هایى كه بر اثر شرایط زمانى و مكانى بر آنها عارض شده است، فطرت یگانه اى دارند. هر اندازه آیینى با اصول فطرى انسان، پیوند محكم ترى برقرار كند، از پایایى و ماندگارى بیشترى برخوردار خواهد بود و هر قدر از آن فاصله گیرد، گرفتار ناپایدارى و ناماندگارى خواهد شد. توجه ژرف اسلام به طبیعت و سرشت آدمیان و تنظیم قوانین هماهنگ با آن، یكى از رمزهاى پایدارى و جاودانگى اسلام است.

7. عدم اختصاص به عرب
قرآن، هیچ گاه مخاطب خود را اعراب یا قوم دیگرى قرار نداده و همواره به ناس (جمیع مردم) و یا موءمنان خطاب كرده است.

8. عصرى نبودن قرآن
این كه قرآن به وقایع زمان خود و یا به گذشته ها اشاره كرده است، آن را منحصر به یك عصر نمى سازد؛ زیرا قرآن، منحصر به ذكر چند حادثه و نكته تاریخى گذرا نیست. این كتاب، مشتمل بر معارفى جاودان، در باب خداشناسى، كیهان شناسى، انسان شناسى، راه شناسى، راهنماشناسى و مجموعه گسترده اى از احكام، اخلاق و. .. است كه همه زمان ها را پوشش مى دهد و هدایت بشریت به سوى سعادت را در هر مقطع تاریخى تأمین مى كند. از طرفى وقایع تاریخى بیان شده در قرآن، هر چند مربوط به گذشته است، ولى كاركرد آنها، مربوط به آینده است و به عبارت دیگر، هر یك از آنها، بیانگر نوعى سنت تغییرناپذیر تاریخى یا حكم و قانون كلى عمومى است. افزون بر این، در قرآن، از آینده و آیندگان نیز سخن بسیار گفته شده است به عنوان مثال، قرآن از آینده بشریت سخن رانده و آینده اى درخشان در سایه حاكمیت توحید، تقوا و عدالت را نوید داده است.

 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران
(my.tahoor.com) اقدام نمایید.
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز  
  صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما | مبانی کتاب شناسی  
  علوم قرآنی و تفسیر | ادبیات و هنر | علوم و فرهنگ | فلسفه و فرهنگ | کلام و عقاید | معارف دینی و متفرقه | اخلاق و آداب و سنن | تاریخ و جغرافیا فقه و اصول | عرفان و تصوف | سرگذشت نامه ها | فرقه ها و ادیان | حدیث و حدیث شناسی